Czerpiąc z naszych wieloletnich doświadczeń i z rozmów z Pacjentami, stworzyliśmy poniższe kompendium wiedzy na temat przebiegu leczenia ortodontycznego w naszym gabinecie.
Konsultacja ortodontyczna
Konsultacja ortodontyczna to pierwsza wizyta, podczas której lekarz przeprowadza dokładny wywiad z Pacjentem. Szczegółowo omawiany jest powód zgłoszenia się do ortodonty oraz oczekiwania dotyczące efektów leczenia. W niektórych przypadkach można ogólnie prognozować przebieg terapii już podczas tej wizyty, jednak do postawienia ostatecznej diagnozy potrzebny jest komplet dokumentacji. Składają się na nią: zdjęcia cyfrowe twarzy i uzębienia, skany 3D oraz zdjęcia RTG.
Plan leczenia ortodontycznego
Plan leczenia jest indywidualnie dostosowany do potrzeb każdego Pacjenta. Na podstawie wykonanej dokumentacji, lekarz przedstawia możliwości leczenia. Czasami istnieje kilka rozwiązań, dlatego bardzo ważne jest omówienie możliwości i wybranie optymalnego wariantu leczenia ortodontycznego. To najlepszy czas na rozwianie wątpliwości. Decyzję o wyborze określonej drogi leczenia podejmujemy wspólnie z Pacjentem, biorąc pod uwagę jego oczekiwania i możliwości. Na tym etapie jesteśmy w stanie określić przybliżony czas leczenia oraz wybieramy rodzaj aparatu.
Założenie aparatu ortodontycznego
Jest to jedna z dłuższych wizyt w przebiegu całego leczenia ortodontycznego. Trwa ok. 45-60 minut. Założenie aparatu jest bezbolesne. Zaczyna się od dokładnego wyczyszczenia powierzchni zębów, na których naklejane będą zamki specjalną pastą. Precyzyjne przyklejenie zamków do powierzchni zębów ma bardzo istotne znaczenie dla przebiegu leczenia i efektu końcowego. Po utwardzeniu kleju pozostaje dobranie odpowiedniego łuku oraz ligatur elastycznych.
Po założeniu aparatu ortodontycznego
Tuż po założeniu łuku pacjent może mieć uczucie „napięcia” okołozębowego. Po paru godzinach może pojawić się ból przy nagryzaniu, który mija po 2-3 dniach. Zdarza się, że zamki aparatu podrażniają śluzówkę warg i policzków. W takiej sytuacji należy przykleić wosk ortodontyczny na zamki, które powodują dyskomfort. Po pewnym czasie śluzówka przyzwyczaja się i problem znika. W przypadku przedłużającego się gojenia śluzówkę należy posmarować Solcoserylem – jest to żel ułatwiający gojenie, dostępny bez recepty.
Postępowanie w trakcie leczenia
Bardzo ważne w czasie leczenia ortodontycznego jest dokładne szczotkowanie zębów po każdym posiłku. Zaleganie resztek jedzenia sprzyja powstawaniu odwapnień na szkliwie, a nawet próchnicy i zapaleniu dziąseł. Na rynku jest dostępnych wiele akcesoriów ułatwiających czyszczenie: specjalnie wyprofilowane szczoteczki przystosowane do potrzeb osób z aparatem ortodontycznym, szczoteczki do szczelin międzyzębowych, specjalne nici dentystyczne (Super Floss), płukanki do ust, irygatory. Warto skorzystać z tych udogodnień i wyrobić sobie nawyk posiadania szczoteczki w torbie lub plecaku.
Istotne są również zalecenia dietetyczne. Ważne jest unikanie twardych, lepkich i słodkich pokarmów. Niektóre z nich np. orzechy lub twarde owoce mogą powodować odklejanie się zamków, dlatego lepiej ich unikać, bo może to niekorzystnie wpływać na jakość i długość leczenia. Po każdej aktywacji aparatu może, ale nie musi, pojawić się większa wrażliwość na nagryzanie. Jest to normalne i mija dość szybko. Pacjenci mogą również zaobserwować w trakcie leczenia większą ruchomość zębów – to również jest normalne, wręcz pożądane. Rozciągające się więzadła utrzymujące zęby w zębodołach po zdjęciu aparatu wrócą do wcześniejszej długości i uczucie rozchwiania stopniowo minie. W przypadku awarii aparatu, trzeba jak najszybciej zgłosić problem np. telefonicznie i udać się do gabinetu.
Jak długo trwa leczenie ortodontyczne?
Najczęstszym pytaniem zadawanym przez Pacjentów jest: „kiedy zdejmujemy aparat?”. Podczas ustalania planu leczenia, lekarz może tylko orientacyjnie określić jego długość. Lekkie wady udaje się wyleczyć szybciej, są jednak i takie, które wymagają dłuższego leczenia. Zwykle trwa ono ok. 2 lat, czyli 22-24 wizyty kontrolne w przypadku aparatów stałych i odpowiednio mniej w przypadku nakładek ortodontycznych (wizyty co 2-3 miesiące).
Czynników wpływających na długość leczenia jest wiele. Bardzo ważna jest regularność wizyt kontrolnych, ponieważ działanie każdego aparatu musi być okresowo kontrolowane przez lekarza. Bardzo duże znaczenie ma też higiena jamy ustnej i zapobieganie próchnicy oraz chorobom dziąseł. Kolejnym czynnikiem są awarie aparatu. Zgłaszane natychmiast, najczęściej nie mają żadnego znaczenia, ale lekceważone przez Pacjentów mogą znacznie utrudniać postęp leczenia. Dlatego zawsze w przypadku zaistnienia wątpliwości warto do nas zadzwonić. Wiek pacjenta również ma znaczenie. U pacjentów młodszych kości są bardziej elastyczne, mniej zmineralizowane. Dzięki temu łatwiej przesuwają się zęby. Dlatego proponowany plan leczenia różni się czasem u pacjentów z tą samą wadą, ale w różnym wieku.
Zdjęcie aparatu ortodontycznego
Podczas wizyty poprzedzającej zdjęcie aparatu, robimy ponowny skan uzębienia do przygotowania łuków retencyjnych. Ważne jest, aby zęby przed zdjęciem aparatu były idealnie oczyszczone z osadu i kamienia – zmniejsza to ryzyko odklejania się łuków. Po osuszeniu i wytrawieniu zębów, łuki retencyjne przyklejane są podobnie jak zamki. Czasem nie można przykleić łuku retencyjnego, dotyczy to głównie górnych zębów, wtedy technik w laboratorium wykonuje płytkę retencyjną, którą Pacjent musi nosić ok. 12 godzin na dobę. Po zdjęciu zamków specjalnymi wiertłami zdejmuje się klej, a następnie poleruje zęby. Cały zabieg nie powoduje uszkodzenia szkliwa.
Retencja po leczeniu ortodontycznym
Faza retencji ma na celu utrwalenie uzyskanych podczas leczenia ortodontycznego efektów i wymaga wizyt kontrolnych – zwykle raz do roku. W przypadku awarii, np. wykruszenia się kleju przy łuku retencyjnym, zniszczenia lub zgubienia płytki retencyjnej, należy natychmiast zgłosić się do gabinetu. Zaniedbanie tej fazy leczenia może być przyczyną nawrotu wady. Pacjenci często pytają, jak długo trzeba nosić retencję. Odpowiedź jest trudna, ponieważ nie jesteśmy w stanie przewidzieć, którzy pacjenci i w jakim stopniu będą mieli tego typu tendencje. Dlatego namawiamy do jak najdłuższego noszenia łuków, tym bardziej, że Pacjenci szybko się do nich przyzwyczajają, a awarie zdarzają się rzadko. Łuki retencyjne nie są przeszkodą w leczeniu zębów, na czas leczenia można je zdjąć, a potem ponownie przykleić.
Zalecenia po leczeniu ortodontycznym
Jak już wiemy, zdjęcie aparatu to nie koniec leczenia. Konieczna jest jeszcze retencja. Nie przeszkadza ona w zjawisku zwanym „dojrzewanie zgryzu”. Polega ono na dokładniejszym i ściślejszym dopasowaniu do siebie łuków zębowych, a Pacjent czuje, że po pewnym czasie zęby „układają się” lepiej. Gdy po 3-4 tygodniach od zdjęcia aparatu zmniejszy się obrzęk dziąseł, można pomyśleć o wybielaniu zębów. Jest to właściwy czas na wykonanie koron lub licówek, o ile istnieje taka potrzeba. Jeśli brzegi zębów są nierówne, co zdarza się często przy stłoczonych wcześniej zębach, lekarz wykonuje konturowanie. Zabieg ten polega na wyrównaniu brzegów zębów specjalnymi krążkami. Jest to bezbolesne, a efekt estetyczny się poprawia.